SPF co to? Wszystko, co musisz wiedzieć o ochronie przeciwsłonecznej

SPF to wskaźnik ochrony przeciwsłonecznej, który informuje przede wszystkim o poziomie zabezpieczenia przed promieniowaniem UVB. Mówi wprost, o ile dłużej skóra z filtrem może uniknąć poparzenia słonecznego w porównaniu do skóry bez ochrony. Poniżej znajdziesz dokładne zasady interpretacji wartości SPF, różnice między filtrami oraz wskazówki dotyczące aplikacji.

Co oznacza SPF w kosmetykach?

Skrót SPF pochodzi od angielskiego Sun Protection Factor, co tłumaczy się jako czynnik ochrony przeciwsłonecznej. To wartość, która określa skuteczność kosmetyku w zabezpieczaniu skóry przed promieniowaniem UVB. Nie opisuje natomiast ochrony przed promieniowaniem UVA, dlatego na opakowaniach warto szukać również osobnych oznaczeń.

W praktyce wskaźnik SPF odnosi się do minimalnej dawki rumieniowej, czyli ilości promieniowania UVB potrzebnej do wywołania rumienia na skórze. Porównuje się czas, po jakim skóra niechroniona zaczyna się czerwienić, z czasem po zastosowaniu produktu z filtrem. Dzięki temu liczba przy skrócie pokazuje, ile razy dłużej można bezpieczniej przebywać na słońcu.

SPF mierzy ochronę wyłącznie przed promieniowaniem UVB – to ono odpowiada za rumień, oparzenia słoneczne i część przebarwień.

Jak interpretować wartości SPF na opakowaniach?

Liczba umieszczona przy skrócie SPF informuje o wielokrotności wydłużenia czasu reakcji skóry na słońce. Jeśli Twoja niechroniona skóra zaczyna się czerwienić po 10 minutach, filtr SPF 30 teoretycznie wydłuża ten czas trzydziestokrotnie, czyli do 300 minut. Przy SPF 50 analogiczna wartość wynosi 500 minut.

Różnice między popularnymi wartościami dotyczą także procentu blokowanego promieniowania UVB. Rzeczywista skuteczność zależy od ilości nałożonego kosmetyku i jego fotostabilności.

Wartości ochrony dla wybranych filtrów wyglądają następująco:

Trzeba jednak podkreślić, że są to wartości laboratoryjne. W codziennych warunkach ochronę osłabia tarcie odzieży, pot, woda i ścieranie ręcznikiem. Z tego powodu nawet wysoki SPF nie zwalnia z regularnego powtarzania aplikacji.

Zgodnie z regulacjami kosmetycznymi preparaty o rzeczywistej ochronie powyżej 50 oznacza się jako SPF 50+. Oznaczenie SPF 100 zdarza się natomiast głównie na wyrobach medycznych, gdzie dozwolone jest podawanie dokładnej wartości.

Jak promieniowanie słoneczne oddziałuje na skórę?

Promieniowanie UVB dociera głównie do naskórka i wywołuje oparzenia słoneczne. To ono ma bezpośredni związek z rumieniem i uszkodzeniami powierzchni skóry. Wysoki SPF ogranicza właśnie tę część promieniowania.

Promieniowanie UVA przenika głębiej, do skóry właściwej, i przyczynia się do fotostarzenia oraz powstawania przebarwień. Przechodzi przez chmury i szyby, dlatego oddziałuje na skórę także zimą i podczas przebywania w pomieszczeniach.

Co oznaczają oznaczenia UVA w kółku, PPD i PA?

Symbol UVA w kółku informuje, że produkt spełnia europejskie normy ochrony przed promieniowaniem UVA, a jego ochrona wynosi co najmniej jedną trzecią wartości SPF. Wskaźnik PPD określa, ile razy mniejsza dawka promieniowania UVA dociera do skóry chronionej. W kosmetykach azjatyckich stosuje się oznaczenie PA z plusami, od PA+ do PA++++.

Skala PA wygląda następująco:

• PA+ – niska ochrona przed UVA (2–4 w skali PPD),
• PA++ – umiarkowana ochrona (4–8 w skali PPD),
• PA+++ – wysoka ochrona (8–16 w skali PPD),
• PA++++ – bardzo wysoka ochrona (powyżej 16 w skali PPD).

Co daje ochrona przed HEV i IR?

Coraz więcej produktów zawiera filtry HEV i IR, które mają ograniczać wpływ światła niebieskiego oraz promieniowania podczerwonego. Światło niebieskie emitują także ekrany telefonów i komputerów. Promieniowanie podczerwone oddziałuje między innymi na kolagen, który wpływa na jędrność i elastyczność skóry.

Jak dobrać SPF do rodzaju skóry?

Podstawą jest dobór wartości ochrony do karnacji, reaktywności skóry i planowanej aktywności. Dla większości osób minimalny poziom to SPF 30, a przy dłuższym przebywaniu na zewnątrz warto sięgać po SPF 50 lub SPF 50+.

Dobór produktu zależy też od rodzaju filtra. Filtry mineralne pozostają na powierzchni skóry i odbijają promienie UV, natomiast filtry chemiczne wnikają w naskórek i pochłaniają promieniowanie, zamieniając je w energię cieplną.

Skóra wrażliwa, jasna i naczynkowa

Przy jasnej karnacji, skłonności do piegów, znamionach oraz cerze naczynkowej sprawdzą się najwyższe wartości ochrony. Taka skóra szybciej reaguje rumieniem i potrzebuje produktów o bardzo wysokim faktorze. Wskazane są także filtry mineralne, które rzadziej wywołują podrażnienia.

Skóra tłusta, mieszana i trądzikowa

W tym przypadku nie należy rezygnować z ochrony z obawy przed obciążeniem. Lżejsze emulsje, fluidy i formuły matujące pozwalają utrzymać wysoki SPF bez nadmiernego błyszczenia. Warto wybierać produkty oznaczone jako niekomedogenne i szybko wchłaniające się.

Okolica oczu i skóra po zabiegach

Delikatna skóra wokół oczu wymaga osobnych preparatów z filtrem, które nie podrażniają spojówek. Po zabiegach kosmetologicznych lub medycyny estetycznej zaleca się bogatsze formuły z filtrami fizycznymi oraz składnikami łagodzącymi i regenerującymi, takimi jak pantenol czy ceramidy.

Jak prawidłowo aplikować krem z filtrem?

Aby ochrona działała zgodnie z deklaracją, kosmetyk należy nakładać w ilości 2 mg na centymetr kwadratowy skóry. Dla całego ciała przekłada się to na 3–4 łyżki stołowe produktu. Zbyt mała ilość drastycznie obniża realny faktor – z SPF 50 można uzyskać poziom zaledwie SPF 5.

Efektywność ochrony osłabiają między innymi:

• kontakt z wodą i pot,
• wycieranie skóry ręcznikiem,
• tarcie o odzież,
• intensywność promieniowania słonecznego.

Wskaźnik SPF nie sumuje się – podkład z SPF 15 nałożony na krem z SPF 30 daje ochronę na poziomie wyższego z zastosowanych produktów, czyli SPF 30.

Zasada dwóch palców na twarz

Na twarz i szyję zaleca się około 1–1,25 grama kosmetyku. Praktycznym sposobem odmierzenia tej ilości jest wyciśnięcie kremu na długość dwóch palców – wskazującego i środkowego. Taka porcja pomaga uzyskać deklarowaną ochronę, choć dokładność zależy też od gęstości produktu.

Kiedy powtarzać aplikację?

Jedna aplikacja rano nie wystarcza na cały dzień. Kosmetyk należy nakładać ponownie co 2–3 godziny, a także bezpośrednio po kąpieli, spoceniu się lub wytarciu ciała ręcznikiem. Filtry chemiczne aplikuje się na około 20 minut przed wyjściem na słońce, aby zdążyły związać się ze skórą.

Krem z filtrem warto stosować przez cały rok, także zimą, ponieważ promieniowanie UVB i UVA odbija się od śniegu i przenika przez chmury. Codzienna fotoprotekcja ogranicza ryzyko fotostarzenia i powstawania przebarwień.